Virtueel klaslokaal: methodisch didactisch werken, online
Online lesgeven of trainen vraagt om meer dan een vergadertool. Een virtueel klaslokaal is pas effectief als de deelnemers samen iets doen, niet alleen samen luisteren. Dat betekent: regie van een moderator, actieve werkvormen die van elkaar wisselen, en software die daarvoor gebouwd is.
Van zenden naar samen construeren
Onderzoek naar online leren wijst steeds in dezelfde richting. Garrison, Anderson en Archer beschreven in 2000 drie "aanwezigheden" die een online leerervaring maken of breken: cognitieve, sociale en teaching presence. Zonder regie van de docent komen de andere twee niet vanzelf tot stand.
Chi en Wylie formaliseerden later wat elke trainer in de praktijk herkent: passief luisteren levert minder op dan actief doen, en actief doen levert minder op dan samen iets construeren. Vraag je deelnemers samen iets te maken, dan werkt het beter dan wanneer ze samen één persoon aan het woord horen.
Vertel het me en ik vergeet het. Laat het me zien en ik herinner het me. Laat het me doen en ik onthoud het.
(vaak toegeschreven aan Confucius)
Vier dingen die een online trainer moet kunnen
Inhoud
De materie beheersen. Dat is de basis, maar het eindigt daar niet.
Didactiek
Een spanningsboog opbouwen en werkvormen zo kiezen dat de aandacht van deelnemers behouden blijft.
Techniek
De applicatie beheersen en deelnemers kunnen helpen bij kleine instellingen en problemen.
Sociaal
Een leergroep laten ontstaan, zodat deelnemers elkaar durven aanspreken en met elkaar iets doen, niet alleen met de trainer.
Werkvormen die het in de virtuele ruimte doen
Een live online sessie werkt als een werkplaats, niet als een collegezaal. Zestig minuten dezelfde werkvorm werkt op geen enkel platform. Wissel:
Leergesprek met gerichte vragen
Vraagt om beurtregie, zodat niet iedereen door elkaar praat.
Breakouts
Kleine groepen (vuistregel 3-5 deelnemers), een heldere opdracht, een timer en terugkoppeling naar de plenaire sessie. Materiaal uit de breakout komt mee terug.
Polls en check-ins
Vooraf voorbereid of ad hoc, om de stand van de groep zichtbaar te maken.
Casus of rollenspel
In subgroepen, met de trainer die rondgaat.
Gedeeld whiteboard of document
Samen iets opbouwen, niet alleen bespreken.
Korte video (max 2 à 2,5 minuut)
Alleen ter ondersteuning. Langere video's trekken de aandacht weg.
Niet: één presentatie van een uur, deelnemers in een lijstweergave onder elkaar, chat als tweede communicatiekanaal naast de spreker. Dan val je terug op passief luisteren, en daarmee is de helft van de leerwaarde weg.
Techniek en content: twee kanten van dezelfde les
Een goede online training valt of staat niet alleen bij de software. Je bereidt een lesplan voor, zet je materiaal klaar in de omgeving, en kunt tijdens de sessie snel schakelen op een vraag van een deelnemer: een poll aanzetten, een document openen, een rollenspel starten.
In een platform dat voor lesgeven is gebouwd, zit die logistiek erin. Cursustemplates, een bibliotheek met content, voorbereide breakouts, aanwezigheid die automatisch doorloopt naar je LMS. Je houdt je handen vrij voor de inhoud, in plaats van je bezig te houden met de techniek.
Een goed voorbeeld van wat "voor lesgeven gebouwd" in de praktijk betekent: in vitero kun je een rollenspel of pitch opnemen met de ingebouwde opnamemodule (vitero record), die opname meteen in dezelfde sessie afspelen, en met de groep bespreken wat er wel en niet werkte. Didactiek en techniek vallen daar samen in één handeling, in plaats van "we doen een oefening, en volgende week kijken we de opname terug".
Wij denken mee over beide kanten: welke tool past bij je didactiek, hoe je je materiaal het best structureert, en hoe je je trainers er in opleidt. Zie ook de dienst Training en Live online leren structureel in je opleidingen.
Wat maakt vitero, Class en Glowbl didactisch anders
Alle drie bouwen op dezelfde basis: video, chat, scherm delen, breakouts, polls. Het verschil zit in hoe die basis is georganiseerd rond lesgeven, niet rond vergaderen.
vitero
Deelnemers zitten rond één centrale tafel, met whiteboard, pinboard en applicatiedeling als vast meubilair. De moderator deelt het woord uit met tokens. De "moderatiekoffer" bevat vaste werkvormen. Spin-off van Fraunhofer-onderzoek in Stuttgart.
Class
Een onderwijslaag in Microsoft Teams of in de browser (Class for Teams / Class for Web). Je houdt de vertrouwde omgeving en krijgt daar aanwezigheid, cijfers, toetsen, een gradebook en vooraf ingerichte breakouts bij.
Glowbl
Tot negen virtuele tafels in één ruimte, deelnemers lopen vrij tussen tafels zonder opnieuw in te loggen. Session Flow laat je een sessie één keer ontwerpen en vaker geven. Hosting in Frankrijk.
Eerlijk: of de didactische winst van zo'n op lesgeven gebouwd platform opweegt tegen een "gewone" videotool, hangt af van wat je doet. Voor een eenmalige kennismakingsessie is het verschil klein. Voor een meerdaagse opleiding met toetsing en terugkeerdagen wordt het groter.
Waar past deze toepassing bij?
- Je werkt met vaste leergroepen en een lesplan.
- Je wilt moderator- en deelnemer-rol scheiden.
- Je wilt subruimtes voor groepswerk en terug naar plenair.
- Je wilt interactie meten of accreditatiepunten toekennen.